Juryrapport Camera Justitia 2021

Juryleden

  • Kathryne Bomberger (hoofd)
  • Michel Bravo
  • Mandy Chang
  • Ally Derks
  • Marieke de Hoon.

De gehele filmselectie was geweldig, dat maakte het lastig om een winnaar te kiezen. Na intensieve discussies heeft de jury Night of the Kings gekozen met als runner-up Quo Vadis, Aida?

Winnaar Camera Justitia Award 2021

Night of the Kings – Philippe Lacôte

Een prachtige, poëtische film die je niet loslaat en zich afspeelt in de beruchte MACA-gevangenis in Abidjan, Ivoorkust, waar gevangenen de dienst uitmaken terwijl de bewakers toekijken als het publiek bij een theaterproductie. Lacôte, die de gevangenis goed schijnt te kennen vanwege bezoeken aan zijn moeder, die gevangen zat omdat ze een activiste was, brengt de plek tot leven met behulp van een verhalenverteller genaamd Roman. Romans verhaal is een allegorische vertelling van de historie van het waargebeurde leven van ‘Zama King and the Microbes’. In toevoeging op de recente historie en onrust aan de civiele strijd in de Ivoorkust, wordt ook het verhaal van eeuwenoude Koningen erin verweven. De gevangen brengen de verhalen ten tonele met behulp van pantomime en dans, terwijl andere verhalen, waaronder de confrontaties tussen rivaliserende bendes en de dood van de huidige leider, Blackbeard, zich voltrekken. De film vangt ook de cyclus van geweld in het land. Het lijkt dat terwijl de gevangen, (een metafoor voor de mensen uit Ivoorkust?) de leiding hebben in de gevangenis, maar ze zijn desondanks nog steeds gevangen. De bewaking (de regering?) kijkt toe en twijfelt niet om geweld te gebruiken om hen daar te houden. De acteerprestaties zijn geweldig. De film voelt episch. Zoals elk goed verhaal blijft het je bij en spookt het nog lang in je gedachten rond.

Runner-up

Quo Vadis, Aida? – Jasmila Zbanic

De gebeurtenissen rond de genocide in Srebrenica in 1995 van meer dan 8000 Bosnische Moslimmannen en -jongens tijdens de conflicten in het vroegere Joegoslavië worden verteld door de ogen van een Bosnische tolk van de Verenigde Naties die werkt voor het Nederlandse Vredesbataljon in Srebrenica. De film is voor een groot deel gebaseerd op het levensverhaal van Hasan Nuhanovic, die op dat moment de Dutchbat-tolk was, als op een samensmelting van andere verhalen van overlevenden van de gebeurtenissen in juli 1995 en de nasleep. De film vangt het menselijke drama dat gecreëerd is door de gewetenloze onverschilligheid van de internationale gemeenschap, wiens uitblijven van actie het mogelijk maakte dat de genocide uitgevoerd werd door Ratko Mladic en het Leger van de Republiek Srpska. Het einde van de film omvat zowel de moeilijke beslissingen gemaakt door Srebrenica-overlevenden om terug te gaan naar hun thuis voor de oorlog, nu bevolkt door de meerderheid van de Bosnisch-Servische bevolking als de kille ontkenning en onverschilligheid die niet alleen heerst in de regio, maar meer alarmerend in de gehele Westerse wereld. Hoofdrolspeelster Jasna Juricic geeft een meesterlijke performance als tolk van de Verenigde Naties. De film van Bosnische filmmaker Jasmila Zbanic is wellicht de meest effectieve portrettering van de Srebrenica Genocide die op dit moment gemaakt is. Tijdens de hedendaagse periode van hypernationalisme en populisme in het Westen, is het een tijdige en krachtige herinneringen waar rauw nationalisme en haat toe kunnen leiden.

Andere deelnemers (in alphabetical order)

Colombia in my Arms – Jenni Kivisto and Jussi Rastas

Een impactvolle documentaire over de periode vlak voor en na de Colombiaanse Vredesovereenkomst uit 2016 en het einde van een vijftigjarig conflict. De film focust op interviews met leden van de FARC, met rechtse politici en Colombia’s elite, en het vergelijkt en contrasteert hun visies op het land. De film portretteert het optimisme van de FARC over de overeenkomst samen met de meer cynische blik van de leden van de elite uit het land op President Santos en de overeenkomst. Sommigen beweren dat de film te zwartgallig is in het neerzette van de Colombiaanse maatschappij. Zo contrasteert de film bijvoorbeeld de “jonge” energieke, idealistische vechters van de FARC die “wapens dragen zoals een jas tegen de kou,” met de afkeurende en cynische Colombiaanse bovenklasse gerepresenteerd door een “aristocraat” die aan het einde van de film zegt dat zelfs als de Vredesovereenkomst succesvol is, dat de uitkomst zou zijn dat de “FARC kapitalisten worden.” Er wordt zwaar geleund op symbolisme – in de stierenvechtscène kan de stier geïnterpreteerd worden als representatie van de lagere klasse (de FARC) terwijl de stier gezien kan worden als een representant van de elite, die pest en spelletjes speelt met de stier en die ze uiteindelijk doden. Dit is een goede film die korter had kunnen zijn. Het lijkt af en toe ook wat in scène gezet. Desondanks is het een belangrijke toevoeging aan het onderwerp en het waard om gezien te worden.

De nos frères blessés – Helier Cisterne

Een prachtig verhaal over de worsteling tegen de Franse koloniale overheersing die plaatsvond in de vroege jaren vijftig in Algerije. De film is gebaseerd op het ware verhaal van Fernand Iveton, een half Frans, half Spaans-Algerijnse Communist, die ter dood veroordeeld is voor het plaatsen van een bom. Het is ook een liefdesverhaal tussen Fernand en zijn vrouw Helene, een Poolse immigrant. Het is een prachtig historisch drama die de onverdraagzaamheid van de kolonialisten richting de Algerijnen vangt. De acteurs zijn erg goed, in het bijzonder Vicky Krieps, die Helene speelt. De film zou nog effectiever zijn als de filmmaker een explicietere connectie had gelegd met de universele onderwerpen die spelen rond kolonialisme, het moderne Algerije en Algerijnen die zich vandaag de dag in Frankrijk bevinden.

Dying to Divorce – Chloe Fairweather

Deze documentaire van Chloe Fairweather is een extreem krachtig portret van geweld tegen vrouwen in Turkije. Het uitkomen van de film valt op een belangrijk moment, vanwege de bekendmaking door President Erdogan op 20 maart 2021 dat Turkije zich terugtrekt uit het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, beter bekend als de Istanbul-conventie. De documentaire vertelt het verhaal van twee vrouwen die verminkt en gehandicapt zijn door gewelddadige aanvallen door hun mannen en van de derde vrouw die hun advocate is. De film presenteert op vakkundige wijze de politieke en culturele krachten die een cultuur van geweld tegen vrouwen in standhouden, onafhankelijk van waar zij zich op de sociale ladder bevinden. Het laat ook zien wat het effect is op de mannelijke familie van de vrouwen. Hoewel de film zich in Turkije afspeelt heeft het een universele relevantie aangezien huiselijk geweld en haatmisdrijven tegen vrouwen een wereldwijd probleem zijn. Het is een must see.

Josep – Aurel

Deze animatiefilm beschrijft een weinig bekende periode in de historie aangaande de Franse interneringskampen die opgezet waren na de Spaanse Burgeroorlog bij de Frans-Spaanse grens. De filmmaker is de gevierde Franse cartoonist Aurel (Aurélien Froment), en het onderwerp is een Spaanse schilder, cartoonist en schrijver: Josep Bartoli, die in de Burgeroorlog vechten en een vluchteling was in het interneringskamp. Het verhaal wordt verteld door een Franse gendarme die bevriend raakte met Bartoli terwijl hij de wacht hield over het kamp. Wanneer de gendarme op sterven ligt, vertelt hij dit verhaal aan zijn kleinzoon en daardoor brengt hij Joseps revolutionaire levenshouding over. Een prachtige homage van de ene cartoonist aan de andere.

Only the Devil Lives Without Hope – Magnus Gertten

Deze film is gebaseerd op het ware en geweldige verhaal van een Oezbeekse vrouw in Zweden wiens broer vastzit in de notoire Jaslyk-gevangenis in Oezbekistan sinds 1999 vanwege niet gespecificeerde misdaden. De vrouw, Dilya, is een bekend mensenrechtenactivist in Oezbekistan, waar het aantal activisten op een hand te tellen is. Ze heeft haar leven toegewijd aan het bevrijden van haar broer. Haar zoektocht zit vol met verrassende twists, maar de film doet niet volledig recht aan haar pakkende verhaal.

President – Camilla Nielsson

Een fascinerende documentaire over de Zimbabwaanse verkiezingen die plaatsvonden op 30 juli 2017 inclusief de aanloop en de nasleep. De filmmakers werkten met de veertigjarige Chamisa, de jonge presidentskandidaat voor de partij voor de Beweging voor Democratische Verandering, die het leiderschap van de partij overnam na de dood van Margan Tsvangirai. De film is geschoten over een periode van meerdere jaren en bevat een overvloed aan beeldmateriaal en interviews met de kandidaat. Er zijn een aantal memorabele scènes met de Zimbawaanse Verkiezingscommissie en de vorige President Mugabe, die Chamisa openlijk steunt terwijl hij tegenover internationale journalisten en diplomaten staat. De film is een fascinerend portret van een jonge underdog die probeert om een corrupt systeem te verslaan. Toch voelt de film op bepaalde momenten geënsceneerd en zou het beter zijn geweest als de speelduur iets korter was.

Scars – Agnieszka Zwiefka

Dit is een prachtig gefilmde documentaire van de Poolse regisseur Agnieszka Zwiefka over de vrouwelijke Tamil Tijgers die vochten in de Sri Lankaanse Burgeroorlog. De film volgt een vrouw genaamd Vetri, die gehandicapt raakte tijdens het gevecht, en zij zoekt naar andere “vechtersvrouwen” zoals zijzelf. Door haar reis om veteranen samen te brengen, ontdekken we dat, in tegenstelling tot Vetri, veel van de vrouwen gedwongen werden om te vechten. Hoewel de film een pakkende studie is over vrouwelijke vechters roept het meer vragen op dan het beantwoordt over de ervaringen van deze vrouwen, specifiek degenen die gedwongen werden om te vechten, soms terwijl ze nog kinderen waren.